บริษัทส่งไปอบรม ลาออกก่อนครบสัญญาใช้ทุน ต้องจ่ายค่าปรับเต็มจำนวนไหม?

1.สัญญาให้ทุนคืออะไร

บริษัทส่งลูกจ้างไปอบรม เรียนต่อ หรือดูงาน แล้วให้เซ็นสัญญาว่าต้องกลับมาทำงานต่ออีกระยะหนึ่ง ถ้าลาออกก่อนครบ ต้องคืนค่าใช้จ่ายที่บริษัทออกให้ และบางสัญญากำหนดเบี้ยปรับเพิ่มอีกหลายเท่า

สัญญาแบบนี้ใช้บังคับได้ ถ้าเซ็นไว้แล้วลาออกก่อนครบกำหนด ก็ต้องรับผิดตามสัญญา แต่จำนวนที่ต้องจ่ายจริง ศาลปรับลดได้ตามหลักกฎหมายสองข้อด้านล่าง

2.สัญญาที่เอาเปรียบเกินสมควร ศาลปรับให้เป็นธรรมได้ (มาตรา 14/1)

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 14/1 กำหนดว่า สัญญาจ้าง ข้อบังคับ ระเบียบ หรือคำสั่งของนายจ้าง ที่ทำให้นายจ้างได้เปรียบลูกจ้างเกินสมควร ศาลมีอำนาจสั่งให้มีผลใช้บังคับเพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณี

3.เบี้ยปรับสูงเกินส่วน ศาลลดได้ (ป.พ.พ. มาตรา 383)

ถ้าเบี้ยปรับสูงเกินส่วน ศาลจะลดลงเป็นจำนวนพอสมควรก็ได้ โดยพิเคราะห์ทางได้เสียของเจ้าหนี้ทุกอย่างอันชอบด้วยกฎหมาย ไม่ใช่เฉพาะในเชิงทรัพย์สิน

แต่มาตราเดียวกันกำหนดว่า เมื่อได้ใช้เงินตามเบี้ยปรับไปแล้ว สิทธิขอลดเป็นอันขาดไป

4.ตัวอย่าง: คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 690/2552

• ลูกจ้างได้รับทุนไปอบรม 14 วัน สัญญากำหนดให้ทำงานต่อ 3 ปี ถ้าออกก่อนต้องคืนค่าใช้จ่ายพร้อมเบี้ยปรับ 3 เท่า
• ลูกจ้างทำงานต่อได้ 352 วันแล้วลาออก นายจ้างฟ้องเรียก 397,857.29 บาท
• ศาลฎีกาเห็นว่าการผูกมัดให้ทำงาน 3 ปีเป็นภาระเกินสมควร ให้บังคับได้เพียง 1 ปี และคิดค่าใช้จ่ายเฉพาะช่วงเวลาที่ยังทำงานไม่ครบ
• พิพากษาให้ลูกจ้างชำระ 31,894.08 บาท พร้อมดอกเบี้ย

ข้อควรรู้: ในคดีนี้ศาลฎีกาเห็นว่าเบี้ยปรับ 3 เท่าไม่เกินสมควร ที่ยอดลดลงมากเพราะศาลจำกัดระยะเวลาผูกมัด ไม่ใช่เพราะลดเบี้ยปรับ และศาลจะปรับหรือลดให้หรือไม่ เท่าใด ต้องดูข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี

5.ทำอะไรได้บ้าง

• ก่อนเซ็น อ่านว่าต้องทำงานต่อนานเท่าไหร่ คืนเงินเท่าไหร่ และเบี้ยปรับกี่เท่า
• ขอหลักฐานว่าบริษัทจ่ายค่าอบรมหรือค่าทุนไปจริงเท่าไหร่
• ถ้าถูกเรียกเงินที่คิดว่าสูงเกินไป อย่าเพิ่งจ่ายเบี้ยปรับก่อนปรึกษา เพราะจ่ายแล้วขอลดไม่ได้ (มาตรา 383)
• ข้อพิพาทเรื่องนี้ฟ้องหรือต่อสู้ในศาลแรงงานได้ โดยไม่เสียค่าธรรมเนียมศาล